Pune Mundhwa Jackewell | जलसंपदा विभागाला फटके बसताच जाग! | मुंढवा जॅकवेलमधून आता दररोज ४५ कोटी लिटर पाणी शेतीसाठी
| सहा पंपांऐवजी एकच पंप सुरू; केवळ चार तास पाणी उपसा सुरू असल्याचा विवेक वेलणकर यांचा आरोप
| टीका झाल्यानंतर पाच पंप २४ तास चालवण्यास सुरुवात
Vivek Velankar – The Karbhari News Service – पुणेकरांच्या कराच्या पैशातून उभारलेल्या मुंढवा जॅकवेलचा शेतीसाठीच्या पाण्याच्या वापराचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. सांडपाण्यावर प्रक्रिया करून ते बेबी कॅनॉलमधून शेतीसाठी सोडण्याची व्यवस्था उपलब्ध असताना, या यंत्रणेचा अपेक्षित वापर केला जात नसल्याचा आरोप सजग नागरिक मंचाचे अध्यक्ष विवेक वेलणकर यांनी केला आहे. या संदर्भातील बाबी उघडकीस आणल्यानंतर जलसंपदा विभागाने हालचाली सुरू केल्या असून, आता मुंढवा जॅकवेलमधील पाच पंप २४ तास चालवून दररोज ४५ कोटी लिटर पाणी शेतीसाठी बेबी कॅनॉलमध्ये सोडण्यास सुरुवात झाल्याचे वेलणकर यांनी म्हटले आहे. (Pune Irrigation Department)
सहा पंपांची व्यवस्था, मात्र प्रत्यक्षात एकाच पंपाचा वापर?
विवेक वेलणकर यांनी उपस्थित केलेल्या मुद्द्यानुसार, पुणेकरांच्या करातून सांडपाणी शुद्ध करून शेतीसाठी उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने मुंढवा जॅकवेल उभारण्यात आला आहे. या व्यवस्थेचा प्रभावी वापर केल्यास शेतीसाठी प्रक्रिया केलेले पाणी उपलब्ध होऊ शकते आणि धरणातील पिण्याच्या पाण्यावरील अवलंबित्व कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
मात्र, जॅकवेलमधील सहा पंप २४ तास चालवण्याऐवजी केवळ एकच पंप सुरू ठेवण्यात येत होता. तोही दिवसातून फक्त चार तास चालवला जात असल्याचा दावा वेलणकर यांनी केला आहे. त्यामुळे या व्यवस्थेतून अपेक्षित प्रमाणात पाणी शेतीसाठी सोडले जात नसल्याचा मुद्दा त्यांनी उपस्थित केला.
दररोज ६५ कोटी लिटरऐवजी केवळ दीड कोटी लिटर पाणी?
मुंढवा जॅकवेलमधून दररोज ६५ कोटी लिटर पाणी घेण्याची क्षमता असल्याचा उल्लेख वेलणकर यांनी केला आहे. मात्र, प्रत्यक्षात शेतीसाठी दररोज केवळ दीड कोटी लिटर पाणी सोडले जात असल्याचा त्यांचा आरोप आहे.
एकीकडे प्रक्रिया केलेल्या सांडपाण्याचा शेतीसाठी पुरेसा वापर होत नसताना, दुसरीकडे धरणातील पिण्याचे पाणी कालव्यातून शेतीसाठी सोडले जात असल्याकडे त्यांनी लक्ष वेधले आहे. पिण्यासाठी आवश्यक असलेल्या पाण्याचा वापर शेतीसाठी करण्याची वेळ येत असताना, उपलब्ध पर्यायी व्यवस्थेचा पुरेपूर वापर का केला जात नाही, असा प्रश्न या निमित्ताने उपस्थित झाला आहे.
टीकेनंतर पाच पंप २४ तास सुरू
मुंढवा जॅकवेलमधील पाणी उपशाच्या पद्धतीवर प्रश्न उपस्थित केल्यानंतर जलसंपदा विभागाने पंप सुरू करण्याच्या कार्यवाहीला वेग दिल्याचे वेलणकर यांनी सांगितले. आता पाच पंप चोवीस तास सुरू ठेवून दररोज ४५ कोटी लिटर पाणी शेतीसाठी बेबी कॅनॉलमध्ये सोडण्यास सुरुवात झाल्याचा त्यांचा दावा आहे.
तसेच, येत्या एक-दोन दिवसांत सहावा पंपही सुरू होईल आणि त्यातून पाणी सोडण्याचे प्रमाण आणखी वाढेल, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली आहे. मात्र, सहावा पंप सुरू झाल्यानंतर प्रत्यक्षात किती पाणी सोडले जाणार, याबाबतची अधिकृत माहिती अद्याप स्पष्ट झालेली नाही.
‘फटके बसल्यावरच काम करायचे ही सवय कधी जाणार?’
या संपूर्ण प्रकारावर भाष्य करताना विवेक वेलणकर यांनी प्रशासनाच्या कार्यपद्धतीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. एखाद्या विभागाला नेमून दिलेले काम नियमितपणे आणि जबाबदारीने करण्याऐवजी, त्यातील त्रुटी उघडकीस आल्यानंतरच हालचाली का सुरू होतात, असा सवाल त्यांनी केला आहे.
मुंढवा जॅकवेलसारख्या पायाभूत सुविधांवर सार्वजनिक पैसा खर्च केला जात असताना, त्यांचा पूर्ण क्षमतेने वापर होणे आवश्यक आहे. प्रक्रिया केलेले पाणी शेतीसाठी उपलब्ध करून देण्याची व्यवस्था असतानाही तिचा पुरेपूर वापर होत नसेल, तर त्याचा आर्थिक आणि जलव्यवस्थापनाच्या दृष्टीने फेरविचार होणे गरजेचे आहे.
पुणे शहराच्या वाढत्या पाण्याच्या गरजा, धरणातील उपलब्ध पाणीसाठा आणि शेतीसाठी होणारी पाण्याची मागणी या पार्श्वभूमीवर मुंढवा जॅकवेलची कार्यक्षमता महत्त्वाची ठरते. त्यामुळे पंप सुरू करण्यापुरतीच कार्यवाही मर्यादित न राहता, उपलब्ध क्षमतेनुसार प्रक्रिया केलेले पाणी नियमितपणे शेतीपर्यंत पोहोचते का, यावरही लक्ष ठेवणे आवश्यक आहे.
जलसंपदा विभागाला टीका झाल्यानंतरच कार्यवाही करावी लागते, ही परिस्थिती बदलणार का, आणि सार्वजनिक निधीतून उभारलेल्या सुविधांचा नियोजनबद्ध वापर सुनिश्चित केला जाणार का, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.
COMMENTS