PMC Parking Policy | पुणे मनपाच्या पार्किंग धोरणात मोठा बदल | दर वाढणार, झोन घटणार
| मेट्रो स्थानकांजवळ मासिक पास सुविधा
Pune PMC News – (The Karbhari News Service) – सन २०१८ मध्ये मंजूर करण्यात आलेल्या पुणे शहराच्या सार्वजनिक वाहनतळ धोरणात (पार्किंग पॉलिसी) आता मोठ्या प्रमाणात सुधारणा करण्याचा प्रस्ताव महापालिका प्रशासनाने तयार केला असून, तो मान्यतेसाठी पक्षनेते सभेसमोर ठेवण्यात आला आहे. यानंतर हा प्रस्ताव स्थायी समितीमार्फत मुख्य सभेच्या अंतिम मान्यतेसाठी सादर केला जाणार आहे. (Pune Municipal Corporation – PMC)
पुणे शहरासाठी सार्वजनिक वाहनतळ धोरण सन २०१८ मध्ये तयार करण्यात आले होते व मुख्य सभेच्या ठराव अन्वये त्यास मान्यता मिळाली होती. या धोरणाच्या मान्यतेवेळी मुख्य सभेत एकूण ७ उपसूचना मान्य झाल्या होत्या, त्यानुसार तत्कालीन महापालिका आयुक्तांनी १३/०६/२०१८ रोजी प्रशासकीय मान्यता दिली होती. त्या अनुषंगाने पुणे मनपा हद्दीतील रस्त्याबाहेरील (Off Street) पार्किंग संचलित करण्यासाठी निविदा प्रक्रिया राबवून विविध ठेकेदारांची नेमणूक करण्यात आली होती.
बदल का आवश्यक?
प्रशासनाने पुढील तीन प्रमुख कारणे नमूद केली आहेत :
१. पुणे शहरात दररोज साधारणपणे १,००० ते १,५०० नवीन वाहनांची नोंदणी होत असल्याने वाढत्या वाहन खरेदीमुळे पार्किंगच्या जागेचा तुटवडा दिवसेंदिवस मोठ्या प्रमाणावर जाणवत आहे.
२. सध्याच्या मान्य पॉलिसीत दुचाकी व चारचाकी वाहनांचे पार्किंग शुल्क तुलनेने अत्यंत कमी आहे — रस्त्याबाहेरील पार्किंगसाठी अनुक्रमे प्रति तास रु. १ ते ३ व रु. ७ ते १४ इतकेच शुल्क आकारले जाते. मात्र पुणे शहरातील शॉपिंग मॉल, विमानतळ, मल्टिप्लेक्स थिएटर, रेल्वे स्टेशन, एस.टी. बस स्थानक यांसारख्या ठिकाणी हे शुल्क अनेक पटींनी अधिक आहे.
३. सन २०१८ च्या धोरणात मागणीनुसार अ, ब, क असे तीन झोन ठरवण्यात आले होते. मात्र आता पुण्याचा विस्तार, मेट्रो मार्गिकांचा विस्तार व वाहतुकीची वाढती समस्या लक्षात घेता, संपूर्ण शहरासाठी नव्याने सार्वजनिक वाहनतळ धोरण राबवणे आवश्यक असून, आता केवळ दोन झोन निश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे — झोन अ (शहराचा मध्यवर्ती भाग/दाट वस्तीचा भाग) व झोन ब (उर्वरित क्षेत्र).
तसेच, सध्याचे दर आजतागायत कधीही वाढवण्यात न आल्याने अनेक वाहनतळांचे संचलन करण्यासाठी ठेकेदारांचा प्रतिसाद मिळत नसल्याचेही प्रशासनाने नमूद केले आहे.
पुणे पार्किंग दरवाढ : जुने विरुद्ध नवे दर (प्रति तास)
१.दुचाकी : झोन ‘अ’ मध्ये १ रुपयांवरून थेट १५ रुपये, तर झोन ‘ब’ मध्ये २ रुपयांवरून १० रुपये करण्याचा प्रस्ताव आहे.
२. पॅरा ट्रान्झिट / ऑटो आणि मालवाहू टेम्पो :झोन ‘अ’ मध्ये ४ रुपयांवरून २० रुपये, तर झोन ‘ब’ मध्ये ६ रुपयांवरून १५ रुपये दर प्रस्तावित आहे.
३. चारचाकी : झोन ‘अ’ मध्ये ७ रुपयांवरून ३० रुपये, तर झोन ‘ब’ मध्ये १० रुपयांवरून २० रुपये.
४. मिनी बस / LCV : झोन ‘अ’ मध्ये ११ रुपयांवरून ४५ रुपये, तर झोन ‘ब’ मध्ये १६ रुपयांवरून ३० रुपये.
५. अवघड मालवाहू वाहने (ट्रक) : झोन ‘अ’ मध्ये १४ रुपयांवरून ६० रुपये, तर झोन ‘ब’ मध्ये २१ रुपयांवरून ४० रुपये.
६. खाजगी प्रवासी बस : सर्वात मोठी वाढ – झोन ‘अ’ मध्ये २१ रुपयांवरून ९० रुपये, तर झोन ‘ब’ मध्ये ३२ रुपयांवरून ६० रुपये करण्याचा प्रस्ताव आहे.
हे दर रस्त्याबाहेरील / Off-street पार्किंगसाठी प्रस्तावित आहेत.
रस्त्यावरील (On-street) पार्किंगचेही दर याच पद्धतीने झोन अ मध्ये दुचाकीसाठी रु. २ वरून रु. २०, तर चारचाकीसाठी रु. १० वरून रु. ४० इतके प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. हे सर्व दर जीएसटीसह आहेत.
मेट्रो स्थानकांजवळ मासिक पास सुविधा
मेट्रो वापराला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि रस्त्यावरील वाहतूक कोंडी कमी करण्यासाठी, मेट्रो मार्गिकेजवळील रस्त्याबाहेरील पार्किंगसाठी मासिक शुल्क पास सुविधा प्रस्तावित करण्यात आली आहे :
झोन अ : दुचाकी — रु. १,५००/महिना, चारचाकी — रु. ३,०००/महिना
झोन ब : दुचाकी — रु. १,०००/महिना, चारचाकी — रु. २,०००/महिना
(ही मासिक पास सुविधा फक्त मेट्रो मार्गिकेजवळील रस्त्याबाहेरील पार्किंगमधील दुचाकी व चारचाकी वाहनांसाठीच लागू राहील.)
मेकॅनिकल पार्किंग व PPP मॉडेल
शहराच्या मध्यवर्ती भागात जागेची कमतरता असलेल्या ठिकाणी मेकॅनिकल पार्किंगचा वापर करणे गरजेचे असून, त्यात चारचाकी वाहनांसाठी प्रतितास रु. ४०/- शुल्क आकारण्यात येणार आहे. महापालिकेवरील आर्थिक बोजा कमी करण्यासाठी मेकॅनिकल पार्किंग सार्वजनिक-खाजगी भागीदारी (PPP) तत्त्वावर राबवण्याचा प्रस्ताव आहे.
पाच रस्त्यांवर प्रायोगिक ‘ऑन स्ट्रीट पार्किंग’
रस्त्यावरील (On Street) पार्किंग धोरणाची अंमलबजावणी प्रायोगिक तत्त्वावर शहरातील प्रमुख पाच रस्त्यांवर करण्यात येणार आहे :
१. बालेवाडी हायस्ट्रीट
२. बिबवेवाडी रोड
३. विमाननगर रोड
४. लक्ष्मी रोड
५. जंगली महाराज रोड ते फर्ग्युसन कॉलेज रोड
यानंतर टप्प्याटप्प्याने शहरातील इतर मुख्य रस्त्यांवर या धोरणाची अंमलबजावणी करण्याचे अधिकार महापालिका आयुक्तांना राहतील. या ऑन-स्ट्रीट पार्किंगसाठी ‘टेलिस्कोपिक शुल्क रचना’ (जास्त वेळ पार्क केल्यास प्रति तास दर वाढत जाणारी रचना) प्रस्तावित करण्यात आली असून, वाहतूक कोंडी असलेल्या (झोन अ) व नसलेल्या (झोन ब) भागांसाठी वेगवेगळे दर निश्चित करण्यात आले आहेत. उदाहरणार्थ, वाहतूक कोंडीच्या भागात चारचाकीसाठी पहिल्या तासाला रु. ४०, तर १० तासांसाठी एकत्रित रु. ५०० पर्यंत शुल्क आकारले जाईल.
अंमलबजावणीसाठीच्या इतर महत्त्वाच्या तरतुदी
वाहतूक पोलिस विभागाने नो-पार्किंग क्षेत्रे, प्रतिबंधित पार्किंग झोन तसेच चुकीच्या पार्किंगविरुद्ध दंडात्मक कारवाई करावी व पथ विभागाशी समन्वय साधून पार्किंगबाबतचे नोटिफिकेशन काढावे.
रिक्षा-टॅक्सीसारख्या व्यावसायिक वाहनांसाठी पार्किंग स्टँड निश्चित करण्याची जबाबदारी प्रादेशिक परिवहन कार्यालयाची (RTO), तर बेवारस वाहनांवरील कारवाईची जबाबदारी वाहतूक पोलिस व RTO यांची राहील.
पीएमपीएमएलने पार्क-अँड-राईड सुविधा, बस थांबे व बीआरटी मार्गांलगत अनधिकृत पार्किंग रोखण्यासाठी समन्वय साधावा.
पार्किंग ठिकाणी वाहनांची क्षमता, उपलब्ध जागा व शुल्काची रिअल-टाइम माहिती मोबाईल अॅप किंवा डिजिटल डिस्प्लेवर उपलब्ध करून द्यावी लागेल; तिकीट वितरण व शुल्क संकलनासाठी इलेक्ट्रॉनिक पार्किंग मशीन (POS/Handheld Device) वापरणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.
महापालिकेकडे अद्याप हस्तांतरित न झालेल्या खासगी जागांवर पार्किंग सुरू करण्यापूर्वी मनपा व वाहतूक पोलिसांची एनओसी घेणे बंधनकारक असून, तेथील शुल्क मान्य दराच्या दीडपटीपेक्षा अधिक असू नये.
पार्किंग संचलन करणाऱ्या संस्था/ठेकेदारांनी मासिक मक्ता रक्कम वेळेत न भरल्यास थकीत रकमेवर २% दंड आकारला जाईल.
पुढे काय?
हा संपूर्ण सुधारित प्रस्ताव आता पक्षनेते सभेच्या मान्यतेनंतर स्थायी समितीमार्फत मुख्य सभेकडे अंतिम मान्यतेसाठी पाठवण्यात येणार आहे. मान्यता मिळाल्यास नव्या दरानुसार पार्किंग निविदा प्रक्रिया राबवणे शक्य होणार असून, अस्तित्वातील पार्किंगचे दरही नव्याने मंजूर होणाऱ्या दरानुसार अद्ययावत केले जातील.
COMMENTS